Een stille traan drupt op de tafel. Taras zit voorovergebogen met zijn handen over zijn oren. Dit was niet de bedoeling van mijn lesactiviteit, maar ik weet ook dat dagen in een (nieuwkomers)klas altijd anders kunnen lopen. Bij het werken met nieuwkomerskinderen weet je als leerkracht niet altijd welke situaties een trigger kunnen zijn voor heftige emoties en/of een mooi gesprek.
Kinderen die ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt, kunnen op onverwachte momenten sterk emotioneel reageren. Deze emoties kunnen zich uiten in hevige boosheid of verdriet, maar ook in teruggetrokken gedrag waarbij een leerling helemaal in zichzelf keert. Zoals Taras nu doet.
We hebben het in de klas deze maand over van alles binnen het thema Feest. Omdat er vandaag ook een leerling jarig is, pakken we dit moment om hier woorden aan te koppelen: vieren, visite, zingen, versiering, cadeautjes, geboortedag en/of naamdag. In de ochtend heb ik op het digibord in verschillende talen – de talen die op dit moment in de klas worden gesproken – het liedje ‘Happy birthday’ klaargezet.
Als we naar het liedje in het Oekraïens luisteren, komt er veel emotie bij Taras naar boven. Ik zet natuurlijk de muziek meteen uit zodra ik zijn reactie bemerk. Op mijn vraag of zijn verdriet door de muziek komt, roept hij heel hard ja! De andere kinderen zijn stil.
Hoe erg ik het ook vind dat het liedje hem verdrietig maakt, ik neem in deze situatie meteen de gelegenheid om stil te staan bij de vaak ook voor de andere kinderen herkenbare emoties. Mijn ervaring is dat op dit soort momenten vaak de meest kwetsbare gesprekken ontstaan. Zo ook nu.
Ik probeer voor Taras onder woorden te brengen dat het liedje in zijn thuistaal hem laat voelen wat hij mist en vraag hem of dat klopt. Hij antwoordt bevestigend. Dikke tranen stromen nu over zijn wangen; een medeleerling slaat een arm om hem heen en ook ik houd hem even vast. Ik kies ervoor om op een kruk naast hem te gaan zitten terwijl ik het groepsgesprek blijf begeleiden.
Ik vraag aan de andere leerlingen hoe zij het ervaren om hun thuistaal in de klas te horen en wanneer het wel of niet fijn is. Ze herkennen het gevoel van het missen van je thuistaal, zeker ook als het hen herinnert aan een fijne gebeurtenis. Veel kinderen geven ook aan dat ze missen hoe het was om jarig te zijn in hun land van herkomst. De kinderen vertellen over alle cadeaus die ze kregen, het samen eten, de hele familie die op visite kwam, spelen met neefjes en nichtjes … In Nederland hebben ze dat niet, of in ieder geval veel minder. Ze moeten hun familie veelal missen en ook de financiële middelen zijn vaak niet ruim. Ze vinden jarig zijn fijn, maar het herinnert hen ook aan andere tijden en geeft daarbij dus een verdrietig besef van gemis.
Het thema Feest krijgt zo een hele andere lading. Ik laat de kinderen tekenen, schrijven en vertellen over hoe het dan was: jarig zijn in je thuisland. En ondanks het gemis gaan bij die vaak mooie herinneringen oogjes twinkelen.
Deze les ging niet alleen meer over feest, maar over gezien worden, over thuistalen, over rouw en herinnering, en over hoe je er als leerkracht bewust voor kiest om bij emoties te blijven, te luisteren en te erkennen. Juist daar, in die onverwachte momenten, ontstaat vaak het meest betekenisvolle onderwijs.
Door: Saskia Sijm
Gepubliceerd op 12 januari 2026