april 2007
In gesprek met de auteurs van Ongewild lastig in de puberteit en adolescentie

‘Kennis is het begin van begrip,’ zegt Mieke van Leijenhorst, één van de drie auteurs van Ongewild lastig in de puberteit en adolescentie, een toegankelijk en informatief boek over ontwikkelingsstoornissen bij jongeren. De missie van de drie auteurs is om met hun tweede boek bekendheid te geven aan, veelal onzichtbare, ontwikkelingsstoornissen bij jongeren. Ook remedial teachers zullen handige tips uit het boek kunnen halen, wanneer zij leerlingen met ontwikkelingsstoornissen begeleiden. Daarom in deze uitgave een interview met de auteurs Monique Baard, Désirée van der Elst en Mieke van Leijenhorst.

Hoe kwamen jullie op het idee om dit boek te schrijven?
Monique Baard: ‘Ons eerste boek Ongewild lastig uit 2005 is goed ontvangen. Dat richt zich met name op ontwikkelingsstoornissen bij kinderen. Met dat boek willen we een bijdrage leveren aan het tijdig herkennen, accepteren en behandelen van leer- en gedragsproblemen. Al na een halfjaar kregen we de vraag uit het werkveld of we iets dergelijks konden schrijven voor een oudere doelgroep; de adolescenten. We pakten deze vraag uiteraard graag op.’

Het boek benadert stoornissen op een positieve manier. Hoe zijn de eerste reacties op het boek?
Mieke van Leijenhorst: ‘De docenten met wie ik samenwerk zijn ontzettend enthousiast. Zij vinden vooral de voorbeelden, de verhalen uit de praktijk, herkenbaar. Ook de bondigheid wordt gewaardeerd. Voor ambulant begeleiders is het boek een geheugensteuntje; er zijn zoveel stoornissen, die in bepaalde mate ook weer op elkaar lijken. Wat leuk is om te merken, is dat het boek als presentje wordt gegeven.’ Désirée van der Elst: ‘De reactie die ik krijg, is dat het met zoveel liefde voor de kinderen is geschreven. Als je goed kunt laten zien dat jongeren ongewild lastig zijn, het niet expres doen, dan opent dat deuren. We kiezen bewust een positieve insteek. Dat doen we in ons werk ook. We zoeken naar mogelijkheden, naar dingen die wél kunnen en focussen niet op beperkingen. Terwijl de acceptatie van de beperking wél nodig is om ermee om te leren gaan; zowel voor de jongere zelf als voor zijn omgeving.’ Monique Baard: ‘Een leuke bijkomstigheid is dat we veel worden gevraagd voor lezingen en workshops. Onze werkgevers stimuleren dat en geven ons veel ruimte om hiermee bezig te zijn.’

Het boek leest gemakkelijk. Jullie schreven het met zijn drieën. Toch is er één schrijfstijl. Hoe ging dat in zijn werk?
Mieke van Leijenhorst: ‘Monique is echt de motor achter het boek; zij bewaakte de schrijflijn en de planning. Consequent kwamen we, ongeveer een jaar lang, één keer per week bij elkaar. We verdeelden de onderwerpen aan de hand van onze eigen expertise.’ Monique Baard: ‘Pas later haalden we de praktijk erbij. We interviewden jongeren en hun ouders. Ook putten we uit onze jarenlange eigen praktijk. We hebben er met ontzettend veel plezier aan gewerkt.’

Opvallend is dat jullie de buddytechniek bij veel stoornissen noemen als deel van de oplossing. Wat maakt deze techniek succesvol?
Mieke van Leijenhorst: ‘Bij de buddytechniek koppel je de leerling met de stoornis aan een andere leerling. De buddy wijst de ander als het ware de weg. Het is een heel praktische manier van werken. Wat het leuke is, is dat de buddy zijn taak niet als belastend ervaart maar het leuk vindt om te doen. Leerlingen helpen elkaar! Belangrijk is om regelmatig van buddy te wisselen, zodat het inderdaad niet belastend wordt.’ Monique Baard: ‘Als er over en weer begrip is, hebben leerlingen wat voor elkaar over. Belangrijk is om de leerling met de stoornis altijd zélf bij de oplossing te betrekken.’

Professor dr. Van der Gaag beveelt het boek bij een breed publiek aan, ook als ‘psycho-educatief’ middel. Hebben jullie speciale aanbevelingen voor remedial teachers?
Monique Baard: ‘Uiteraard zijn we zeer vereerd dat professor dr. Van der Gaag het boek vooraf wilde lezen en het voorwoord wilde schrijven. Hij is een kopstuk op het gebied van allerlei stoornissen, zoals autisme. Het boek is bruikbaar voor hulpverleners, ouders, scholen, verenigingen; eigenlijk voor iedereen die te maken heeft met de jongere, inclusief de jongere zelf. Remedial teachers begeleiden ook regelmatig jongeren met een (ontwikkelings)stoornis. Vaak overschaduwt het gedrag het leren; de leerling raakt dan achterop. Als een remedial meer kennis heeft van de stoornis, wordt het makkelijker om daar de begeleiding op af te stemmen. Met gestructureerde remedial teaching en intensieve begeleiding heeft óók de leerling met een stoornis meer kansen.’ Désirée van der Elst: ‘Krijg je als remedial teacher te maken met een leerling met een ontwikkelingsstoornis? Kijk dan ook naar het gedrag van de leerling in de groep. Een observatie in de klas leent zich daar uitstekend voor. Dan ontstaat een totaalbeeld.’ Mieke van Leijenhorst zegt tot slot: ‘Remedial teachers kunnen, net als iedereen trouwens, het (les)materiaal bij het boek gratis downloaden. Op www.ongewildlastig.nl is dit materiaal te vinden. In het boek verwijzen we met een icoontje steeds naar deze praktische hulpmiddelen.’

Over het boek
Ongewild lastig in de puberteit en adolescentie geeft inzicht in de problemen die jongeren met een Autisme Spectrumstoornis, ADHD, ADD, borderline, angst- en stemmingsstoornissen, NLD, gedragsstoornissen, OCD en het syndroom van Gilles de la Tourette hebben. Elke stoornis wordt kort omschreven en ondersteund met voorbeelden uit de praktijk. Het boek geeft handige tips. Als extra service bij het boek is er de website www.ongewildlastig.nl. Materiaal dat bij het boek hoort, zoals huiswerk- en gedragskaarten, kunnen hier gratis worden gedownload. Professor dr. Van der Gaag, hoogleraar Klinische Kinder- & Jeugdpsychiatrie las het boek voor publicatie. Hij noemt het boek in het voorwoord een ‘prachtige combinatie tussen objectieve en subjectieve informatie, waarbij wetenschappelijke informatie over ontwikkelingsstoornissen wordt ondersteund door interviews uit de praktijk’.


Bron: Hennie van de Kar-Vervooren, in: Tijdschrift voor Remedial Teaching, april 2007