maart 2006
Recensie van Het Amsterdamse Grachtenservies in Ons Amsterdam

Zelden zullen Amsterdam-liefhebbers zó veel melk in hun koffie hebben gedronken als in 1962-1964. Toen liep namelijk een unieke reclamecampagne van Nutricia voor haar Nutroma-koffiemelk. Wie twaalf N-merkjes uit het etiket knipte en inzond, kreeg een koffiekopje uit het speciaal ontworpen Gouden Eeuw-servies, al snel bekend als het Amsterdamse Grachtenservies. Het waren in zwarte inkt geëtste gevelrijtjes op een witte achtergrond die rondom het oorloze kopje liepen, gefabriceerd door aardewerkfabriek Villeroy en Boch. Toen de actie een succes bleek, werd het koffieservies gevolgd door een heel ontbijtservies in dezelfde stijl.
De grachtenpanden waren getekend door de schilder en etser H.E. Roodenburg (1895-1981). Vanaf 1915 had hij in een traditionele stijl al heel wat Amsterdamse stadsgezichten getekend. Op dit servies beeldde hij delen af van het Singel en de Herengracht, Keizersgracht, Prinsengracht, Brouwersgracht en Kloveniersburgwal. In dit boekje beschrijft de auteur niet alleen de geschiedenis van Nutricia en de reclame-actie, de historie van Villeroy en Boch, maar reconstrueert ook op welk kopje, bord of eierdopje welk stuk gracht is afgebeeld. Daarbij verklapt ze dat Roodenburg herhaaldelijk heeft gesmokkeld: in een Herengracht-rijtje ontbreekt bijvoorbeeld het uitbundige 19e-eeuwse palazzo Herengracht 380-382. Deze scheppin van architect Salm paste niet in zijn 17e-eeuwse sfeer. Dat soort coupures is vaker toegepast, soms simpelweg omdat de strook anders te lang werd voor één kopje. Een checklist besluit het boekje: de Montelbaanstoren vindt u op de koffikan, het paleis op de Dam staat op de botervloot, willen we u alvast verklappen.

Peter-Paul de Baar
In: Ons Amsterdam, maart 2006