21 november 2006
Gooise ouders starten eigen school voor autistische kinderen

‘Je moet ze echt 1-op-1 benaderen’
Duizenden kinderen in de leeftijd van vier tot en met zestien jaar zijn in Nederland om uiteenlopende redenen aangewezen op speciaal onderwijs. Desondanks is voor een deel van hen geen geschikte onderwijsinstelling voorhanden. Deze kinderen verblijven noodgedrongen op ongeschikte scholen, instellingen of gewoon in het ouderlijk huis.

Twee ouders hebben zich niet neergelegd bij dit lot van hun zoons Jake en Thom, van wie er een klassiek autistisch is en de ander een vergelijkbare aandoening heeft. Op 4 december 2006 opende de privéschool De Droomboom haar deuren op de Sint Vitusweg 1 in Blaricum. De Droomboom staat open voor jongens en meisjes tot acht jaar met een autismespectrumstoornis, een ontwikkelingsachterstand of zonder een duidelijke diagnose. Henriëtte Hubers-Kromhof uit Laren en Carlijn Everett uit Muiden zijn de drijvende krachten achter dit voor Nederland unieke particulieren initiatief. De school maakt gebruik van de in de Verenigde Stagen ontwikkelde ABA-methode (Applied Behaviour Analysis), of te wel een gepaste gedragsanalyse. Hubers-Kromhof en Everett: ‘Er zijn wel scholen voor deze groep kinderen, maar de groepen zijn daar vaak te groot. Het zijn altijd groepen van negen of meer kinderen. In die omgeving raken de kinderen overprikkeld, zodat zij zich voor hun omgeving opsluiten.’ ‘Het is niet mogelijk om hen vaardigheden aan te leren. De kinderen hebben daarnaast dagelijks vaak lange reistijden want er zijn maar weinig scholen. Zij zijn hierdoor vaak ook nog eens te vermoeid om de (groeps)lessen goed te volgen.’ ‘Onze kinderen hebben moeite om gedrag van anderen kinderen te imiteren. Zijn kunnen niet uit zichzelf iets aanleren. Het zijn kinderen die een 1-op-1 benadering nodig hebben. Die is er niet in het regulieren speciaal onderwijs.’ ‘Wij hebben daarom gekozen voor een andere vorm van onderwijs. ABA voorziet er in om op positieve, creatieve en flexibele wijze communicatie, spel, socialisatie en zelfredzaamheid aan te leren. De aan te leren vaardigheden worden opgesplitst in kleine onderdelen. Een onderdeel wordt net zo lang herhaald tot dat het kind het beheerst.’ ‘De gemakkelijkere vaardigheden worden eerst aangeleerd. De complexe vaardigheden worden pas geïntroduceerd als het kind de voorgaande vaardigheden onder de knie heeft. Ieder kind krijgt een op zijn reeds bestaande vaardigheden en interesses gebaseerd programma.’ ‘Het kind doorloopt in het programma verschillende stappen. De eerste stap is het kennismaken en het opbouwen van een belonende sociale relatie. De begeleidster ontdekt door spel en interessegebieden van het kind en wat het kind leuk vindt. Het leert zodoende dat samenwerken positieve gevolgen oplevert.’ ‘De volgende stap is het aanleren van vaardigheden. Dat gebeurt in deelstapjes. Dit alles zo veel mogelijk in natuurlijk omgeving van het kind, of in spelvorm. Verder in het programma worden de vaardigheden ingebracht in het dagelijkse leven van het kind.’

Spelvaardigheden
‘Vervolgens worden er gewerkt aan meer complexe sociale en spelvaardigheden. Het dagprogramma van De Droomboom heeft een vaste routine, met liedje, korte kringmoment en buitenspeeltijd. Elke dag worden de kinderen op meerdere momenten individueel begeleid in het aanleren van nieuwe vaardigheden.’ De ouders van de kinderen spelen een belangrijke rol bij ABA. Herhaling staat centraal in de lesmethode en dat houdt niet op als de kinderen De Droomboom verlaten. ‘De ouders van de kinderen gaan thuis verder met het versterken en generaliseren van de vaardigheden. In bad gaan, aankleden, eten of boodschappen doen zijn voorbeelden van dagelijkse routines waarin veel leermomenten te vinden zijn.’ Om hun kinderen adequaat te kunnen helpen, hebben de ouders intensieve cursussen gevolgd. Hubers-Kromhof en Everett reisden onder andere naar Engeland om daar ABA-scholen te bezoeken. Verder hebben zij uitgebreid research gedaan, voordat zij hun plan voor de school ten uitvoer brachten.

Klasje
De ouders hebben vanaf het begin steun gehad van medeoprichter en gz-psygoloog Mariëtte Bruinsma. Bruinsma heeft ervaring als gedragswetenschapper in de jeugdhulpverlening en kwam de ABA-methode op het spoor, doordat haar zus in de Verenigde Staten op een vorm van deze toegepaste gedragsanalyse is gepromoveerd. De Droomboom start met klasje van vier kinderen variërend in leeftijd van twee tot zes jaar, onder leiding van Mariëtte Bruinsma en drie andere professionele trainers/begeleiders. De kinderen krijgen vier dagen per week training; op de vijfde dag, woensdag, worden aan de hand van verschillende thema’s gezamenlijke activiteiten van ouders en kinderen gehouden. De Droomboom kent maar zes vakantieweken, om de continuïteit van het lesprogramma te waarborgen. De school is gevestigd in een prachtig parochiegebouwtje aan de St. Vitusweg in het centrum van het oude dorp Blaricum. ‘Het is een heel veilige buurt in een authentieke rustige omgeving, er zit bovendien een enorme tuin omheen van 3000 vierkante meter. Dat is een ideale omgeving voor de kinderen van De Droomboom.’ Esther Rabbe, ABA-constultant, is verantwoordelijk voor de trainingen van het personeel. Meer op afstand kan Yvonne Bruinsma vanuit Amerika worden geconsulteerd. Hubers-Kromhof en Everett hebben er vertrouwen in dat hun project slaagt. ‘De ABA-methode loopt al vijftien jaar met veel succes in de Verenigde Staten. De resultaten zijn wetenschappelijk onderbouw. Ook in andere landen zijn sindsdien dergelijke projecten opgezet.’ Een van de uitgangspunten van De Droomboom en de lesmethode is dat de kinderen in contact worden gebracht met kinderen die het regulieren onderwijs volgen. Er zijn al contacten gelegd met een lokale basisschool. Het opzetten van een voorziening als De Droomboom is duur. De Droomboom is bovendien een privé-instelling, die geen geld ontvangt van de overheid. De personeelskosten worden betaald uit het persoongebonden budget van de AWBZ van de kinderen. Voor de overige exploitatiekosten is de onderwijsinstelling geheel afhankelijk van donaties. De twee moeders zien de Blaricumse school tevens als een pilot-project voor heel Nederland. Zij hopen dat andere ouders hun voorbeeld zullen volgen en – in navolging van de Verenigde Staten en Engeland – zelf op de ABA-methode gebaseerde schooltjes zullen oprichten.

Wachtlijst
‘De belangstelling in Nederland is groot. Wij zijn nog niet eens begonnen en hebben nu al een wachtlijst. Het is niet uitgesloten dat wij op termijn een tweede klas beginnen. Wij hebben daar echter geen haast mee. De kwaliteit gaat voor de kwantiteit. Als andere ouders zelf aan de slag willen, kunnen wij hun wel bijstaan.’ De Droomboom zal veel tijd en energie vragen van Hubers-Kromhof en Everett. Zij hebben bovendien nog andere kinderen, die aandacht nodig hebben. ‘Niets is zo moeilijk als een kind te hebben, waar je geen kant mee op kunt. Wij zullen zeker in het begin, veel met De Droomboom en onze zoons bezig zijn. Wij weten ons gesteund door de andere ouders en Mariëtte en haar collega’s. Van de kant van familie, vrienden en kennissen krijgen wij ook alle hulp. Zij kunnen ons en de kinderen goed en weten wat er allemaal bij komt kijken.’

Bron: De Gooi- en Eemlander (Bert-Jan Klein), 21 november 2006